Λεκτικός τρόπος που χαρακτηρίζεται από αναντιστοιχία ανάμεσα στο πραγματικό και το φαινομενικό με σκοπό την επίτευξη καλλιτεχνικών (π.χ. την αισθητική απόλαυση ή την κολακεία του αναγνώστη) ή ρητορικών αποτελεσμάτων (π.χ. την απαξίωση μιας άποψης ή συμπεριφοράς). Διακρίνεται σε: Λεκτική ειρωνεία: Λεκτικός τρόπος που…
Λεκτικός τρόπος με τον οποίο το μέρος ενός πράγματος χρησιμοποιείται αντί του όλου [π.χ. έβαλε ένα κεραμίδι (> σπίτι) πάνω από το κεφάλι του] ή αντίστροφα [π.χ. ο Έλληνας (> οι Έλληνες) έχει φιλότιμο]. Χαρακτηρίζει τον εκφραστικό λόγο, προσφέροντας ζωηρότητα και δημιουργώντας τολμηρές…
Λεκτικός τρόπος με τον οποίο [α] σε ένα άψυχο αντικείμενο ή μια αφηρημένη έννοια αποδίδονται ιδιότητες ανθρώπινου όντος. [β] Προσδίδει στο κείμενο ζωντάνια και παραστατικότητα και ενισχύει την επιδραστικότητα της γραφής (π.χ. κλαίνε τα δέντρα, κλαίνε τα βουνά).
Λεκτικός τρόπος που αναφέρεται στη σύγκριση μεταξύ δύο εμφανώς διαφορετικών πραγμάτων, που δηλώνεται ρητά με της λέξεις «σαν», «της», «καθώς», «όμοιος» κτλ. [α] Χρησιμοποιείται για να αναδειχθεί η ιδιότητα μιας οντότητας (δεικτικό μέρος) μέσω του συσχετισμού της με μια άλλη που τη διαθέτει…
Λεκτικός τρόπος, που ανήκει στη μεταφορική γλώσσα και στον οποίο μια λέξη ή έκφραση χρησιμοποιείται με τρόπο που αποκλίνει από την καθιερωμένη (κυριολεκτική) σημασία της (χωρίς ωστόσο να δηλώνεται εμφανώς η σύγκριση, όπως συμβαίνει στην παρομοίωση) για λόγους [α] ρητορικούς (π.χ. για να…
Το σύνολο των εκφραστικών τρόπων με τους οποίους επιτυγχάνεται η ποιητική λειτουργία της γλώσσας. Σε αυτούς οι λέξεις εμφανίζονται με σημαντική απόκλιση [α] από το καθιερωμένο/ κυριολεκτικό νόημά τους (λεκτικοί τρόποι) ή [β] την κανονική σειρά των λέξεων (ρητορικά σχήματα) με σκοπό την…
Σχήματα λόγου σχετικά με το νόημα που ανήκουν στη μεταφορική γλώσσα: το οξύμωρο, η παρομοίωση, η μεταφορά, η προσωποποίηση, η συνεκδοχή, η μετωνυμία, ειρωνεία, η υπερβολή, η λιτότητα, ο ευφημισμός, η αλληγορία, η αντονομασία κτλ.
Λειτουργίες που επιτελεί η γλώσσα σε πραγματικές συνθήκες επικοινωνίας. Οι σημαντικότερες από αυτές για τη σχολική ανάλυση είναι η αναφορική και η ποιητική. ΛΥΜΕΝΟ ΘΕΜΑ 1 Σε καθένα από τα παρακάτω αποσπάσματα του κειμένου “Το μέλλον της δημοκρατίας“, να αναγνωρίσεις τη λειτουργία της…
Το ερωτηματικό είναι σημείο στίξης σχολιαστικό και παυστικό. Χρησιμοποιείται: Στο τέλος μιας ερωτηματικής πρότασης, γνήσιας, προτρεπτικής ή ρητορικής. Στην πρώτη περίπτωση εκφράζεται γνήσια απορία (π.χ. «Τι ώρα είναι;»), στη δεύτερη ήπια προτροπή, ώστε να αυξηθεί η αποδεκτότητα του λόγου (π.χ. «Μπορείτε να μου…