Το δοκίμιο (essay) είναι ένα είδος λόγου που κινείται ανάμεσα στον επιστημονικό και λογοτεχνικό λόγο. Πρόκειται για κριτικό κείμενο περιορισμένης έκτασης που πραγματεύεται θέματα που απασχολούν τον άνθρωπο (φιλολογικά, φιλοσοφικά, κοινωνικά κτλ.) χωρίς όμως να το εξαντλεί σε πλάτος και σε βάθος. Στόχος…

Στον δημοσιογραφικό λόγο ανήκει το σύνολο των κειμένων που σχετίζονται με τις κοινωνικές πρακτικές της δημοσιογραφίας και κατ’ επέκταση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τα κείμενα αυτά καθορίζονται στο επίπεδο του περιεχομένου, αλλά και της μορφής, από το μέσο στο οποίο παράγονται. Αυτό σημαίνει…

Το ύφος (style) αποτελεί μια υποκατηγορία του επιπέδου ύφους, μια ατομική γλωσσική ποικιλία, τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο ο ομιλητής ή ο συγγραφέας επιλέγει να χρησιμοποιήσει τα γλωσσικά μέσα που διαθέτει για να εκφράσει της σκέψεις και τα συναισθήματά του. Το ύφος…

Κειμενικό σχήμα που σχετίζεται κυρίως με τα αφηγηματικά κειμενικά είδη, αντικειμενικά και υποκειμενικά. Οργανωτικό πρότυπο: [1] Προσανατολισμός (πληροφορίες για τον χώρο, τον χρόνο, τα πρόσωπα κτλ.) [2] Παράθεση των γεγονότων στον άξονα του χρόνου (παρελθόν – παρόν – μέλλον). [3] Ερμηνείες και συμπεράσματα.…

Κειμενικό σχήμα που συνδέεται κυρίως με τα περιγραφικά κειμενικά είδη και αποδίδει τη θέση μιας οντότητας στον χώρο. Οργανωτικό πρότυπο: [1] Γενική αναφορά στην περιγραφόμενη οντότητα [2] Περιγραφή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της οντότητας σε σχέση με κάποιο σημείο αναφοράς: πάνω – κάτω, αριστερά…

Μορφολογική κατηγορία του ρήματος. Η Νέα Ελληνική διαθέτει δύο (2) φωνές: [α] Ενεργητική: Περιλαμβάνει το σύνολο των ρηματικών τύπων που στο α’ ενικό πρόσωπο του ενεστώτα έχουν κατάληξη -ω (π.χ. «δένω», «δροσίζω», «αγαπώ», «δημιουργώ» κτλ.). [β] Παθητική: Περιλαμβάνει το σύνολο των ρηματικών τύπων…

Έγκλιση που συνδέεται με τη δεοντική τροπικότητα, δηλώνει δηλαδή πρωτοτυπικά προσταγή (π.χ. Ντύσου για να φύγουμε), ευχή (π.χ. Πήγαινε στο καλό), παράκληση (π.χ. Δώσε μου το βιβλίο, σε παρακαλώ), σύσταση (π.χ. Τρώγε περισσότερα φρούτα και λαχανικά και απόφευγε τα ζωικά λίπη και τα…

Έγκλιση της μη βεβαιωτικής επιστημικής τροπικότητας που πρωτοτυπικά δηλώνει δυνατότητα/ πιθανότητα (π.χ. Για να γράψει τόσο καλά στις εξετάσεις, πρέπει να είχε διαβάσει πολύ). Μπορεί ωστόσο να δηλώνει και [α] απορία (π.χ. Λες να ήρθε;), [β] υπόθεση (π.χ. Να είχα λεφτά, θα πήγαινα…

Έγκλιση της βεβαιωτικής επιστημικής τροπικότητας που πρωτοτυπικά δηλώνει το πραγματικό και τη βεβαιότητα του ομιλητή (π.χ. Δεν πήγα στο σχολείο χτες). Μπορεί ωστόσο να δηλώνει και [α] δυνατότητα (π.χ. Θα έδινα τα πάντα για να μη σε χάσω), [β] πιθανότητα (π.χ. Θα κοιμήθηκε,…

Παρεπόμενο του ρήματος που χρησιμοποιείται για την έκφραση τροπικότητας. Η Νέα Ελληνική διαθέτει τρεις εγκλίσεις, την οριστική, την υποτακτική και την προστακτική.