Ο σκοπός (social purpose) αναφέρεται στο σύνολο των προθέσεων του πομπού σε σχέση με το επικοινωνιακό αποτέλεσμα που προσδοκά να προκληθεί στον δέκτη με την παραγωγή ενός κειμένου. Ο κοινωνικός σκοπός εκφράζει το «γιατί» της επικοινωνίας και λειτουργεί ως το κριτήριο συγκρότησης των κειμενικών ειδών. Για παράδειγμα, ο κοινωνικός σκοπός της εύρεσης εργασίας συνδέεται με το κειμενικό είδος του βιογραφικού σημειώματος.
Οι κοινωνικές προθέσεις μπορεί να ταξινομηθούν σε τρεις κατηγορίες:
- Έκφραση/ αισθητική απόλαυση: Το εκφώνημα δηλώνει τη συναισθηματική κατάσταση του ομιλητή. Στη λογοτεχνία (ή σε κειμενικά είδη που «συνορεύουν« με αυτή, π.χ. στοχαστικό δοκίμιο) στόχος συχνά είναι η αισθητική τέρψη του ακροατηρίου.
- Απόφανση/ πληροφόρηση: Το εκφώνημα φανερώνει την αντίληψη του ομιλητή για τον κόσμο με σκοπό τη μετάδοση πληροφοριών στο ακροατήριο.
- Κατεύθυνση: Το εκφώνημα εκφράζει αυτό που θέλουμε να κάνουν οι άλλοι με σκοπό να μεταστρέψουμε τον τρόπο με τον οποίο το ακροατήριο σκέπτεται (λογική κατεύθυνση) και πράττει (συγκινησιακή κατεύθυνση).
Ο σκοπός βέβαια τον οποίο υπηρετεί κάθε εκφώνημα είναι συχνά δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια, συνήθως γιατί δεν εντάσσεται αποκλειστικά σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες. Για παράδειγμα, η φράση «Αυτό πρέπει να αλλάξει» λειτουργεί ως ρητορικό εργαλείο πειθούς σε μια συνέντευξη ενός πολιτικού προσώπου (στόχος: συναισθηματική φόρτιση του ακροατηρίου, υπαινιγμός ευθύνης των πολιτικών αντιπάλων), ενώ σε μια συνομιλία μεταξύ φίλων αποκτά εξομολογητικό χαρακτήρα (έκφραση συναισθηματικής κόπωσης ή εσωτερικού προβληματισμού), πιθανόν και ως έκκληση για κατανόηση ή υποστήριξη. Επίσης, ένα λογοτεχνικό κείμενο μπορεί να έχει ως βασικό σκοπό την έκφραση του πομπού και την αισθητική απόλαυση του αναγνώστη, αλλά προφανώς δεν μπορεί να αποκλειστεί η πρόθεση για ευαισθητοποίησή του γύρω από κάποιο θέμα του ιδιωτικού ή του δημόσιου βίου (π.χ. αντιπολεμική λογοτεχνία). και το πώς η γλώσσα αναπαριστά την εμπειρία μας για τον κόσμο.