Σημειολογικό σύστημα με το οποίο επιτελείται στον γραπτό λόγο η λειτουργία του επιτονισμού. Τα σημεία στίξης, ανάλογα με τη λειτουργία της, διακρίνονται σε: [α] Συντακτικά: Οργανώνουν το κείμενο σε συντακτικές ενότητες (τελεία, άνω τελεία, διπλή τελεία, κόμμα). [β] Σχολιαστικά: Σχολιάζουν τα λεγόμενα απευθυνόμενα στο…

Σχολιαστικό σημείο στίξης. Χρησιμοποιούνται [α] στο τέλος μιας πρότασης για να δείξουν ότι είναι ατελής, είτε γιατί είναι εύκολα εννοούμενη η συνέχειά της (π.χ. «Όλοι όμως ξέρουμε πως άνθρωπος αγράμματος…») είτε γιατί περιέχει ένα υπονοούμενο (π.χ. «Αν ο άνθρωπος δεν επαναπροσδιορίσει τη σχέση…

Κειμενικό σχήμα που παρουσιάζει διάφορους παράγοντες με τη μορφή λίστας. Σχετίζεται κυρίως με καθοδηγητικά κειμενικά είδη. Οργανωτικό πρότυπο: [α] Παρουσίαση ισχυρισμού. [β] Ανάπτυξη των υποστηρικτικών πληροφοριών με τη μορφή λίστας σημείων. [γ] Συμπεράσματα. Λεξικογραμματικά στοιχεία: Προσθετικοί (επίσης, ακόμα, επιπλέον κτλ.) και απαριθμητικοί δείκτες…

Λέξεις με αντίθετη σημασία. Τα αντώνυμα μπορεί να είναι [α] συμπληρωματικά, όταν η αντίθεση είναι απόλυτη, δηλαδή η παρουσία του ενός αποκλείει τη σημασία του άλλου (π.χ. αλήθεια – ψέμα), [β] διαβαθμισμένα, όταν βρίσκονται στα άκρα ενός συνεχούς με πολλές ενδιάμεσες κατηγορίες (π.χ.…

Λεκτικός τρόπος κατά τον οποίο μια λέξη χρησιμοποιείται με διφορούμενη σημασία (π.χ. Είμαι δίπλα σου = Βρίσκομαι κοντά σου ή Σε στηρίζω). Χρησιμοποιείται [α] για να προκαλέσει χιουμοριστικά/ ειρωνικά αποτελέσματα και [β] για να εκφράσει άρρητα σχόλια.

[1] Λεκτικός τρόπος ο οποίος κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φαίνεται ότι δηλώνει (π.χ. «Ένας αϊτός περήφανος, ένας αϊτός λεβέντης / από την περηφάνια του κι από τη λεβεντιά του, / δεν πάει στα κατώμερα να καλοξεχειμάσει, / μόν’ μένει πάνω στα…

Το πρόσωπο είναι παρεπόμενο του ρήματος (και των αντωνυμιών) που συνδέεται με το φαινόμενο της δείξης, χρησιμοποιείται δηλαδή για να δηλώσει τον ρόλο του υποκειμένου στη συνομιλία: το α΄ πρόσωπο τον ομιλητή (πομπός), το β΄ πρόσωπο τον συνομιλητή (δέκτης) και το γ΄ πρόσωπο…

Ιδιότητα του ρήματος με την οποία δηλώνεται αν το υποκείμενο του ρήματος ενεργεί, παθαίνει ή βρίσκεται σε μια κατάσταση. Η ελληνική γλώσσα διαθέτει τέσσερις διαθέσεις: Ενεργητική διάθεση/ σύνταξη: Το υποκείμενο του ρήματος ενεργεί. Η προσοχή εστιάζεται στο πρόσωπο που ενεργεί και το ύφος…

Συλλογισμός ονομάζεται η λογική διαδικασία με την οποία κατασκευάζεται ένα επιχείρημα. Αποτελείται από μία ή περισσότερες προκείμενες προτάσεις από τις οποίες προκύπτει ένα λογικό συμπέρασμα. Διακρίνουμε δύο είδη, τον παραγωγικό και τον επαγωγικό. Α. Παραγωγικός συλλογισμός: Στον παραγωγικό συλλογισμό από μια γενική διαπίστωση…

Κειμενικό σχήμα με σκοπό τον εντοπισμό ομοιοτήτων ή/ και διαφορών μεταξύ δύο ή περισσότερων οντοτήτων. Οργανωτικό πρότυπο: Προσανατολισμός: Παρουσίαση των οντοτήτων που πρόκειται να συγκριθούν. Σύγκριση: Ανάπτυξη των ομοιοτήτων/ διαφορών [α] Σημείο προς σημείο (οριζόντια σύγκριση). [β] Κατά σκέλη. Συμπέρασμα της ανάπτυξης. Λεξικογραμματικά…