Το σύνολο των λογοτεχνικών θεωριών και των αισθητικών αρχών με τις οποίες επιχειρούμε να ορίσουμε το λογοτεχνικό φαινόμενο. Στη διάρκεια των αιώνων υπήρξαν διαφορετικές ποιητικές θεωρίες:
- Μιμητικές θεωρήσεις: Οι θεωρίες αυτές περιέγραψαν τη λογοτεχνία ως αναπαράσταση του κόσμου και της ανθρώπινης ζωής. Εκκινούν από την κλασική αντίληψη, που θέλει την τέχνη συνισταμένη της ωφέλειας και της τέρψης, περνούν στο αναγεννησιακό ιδανικό, που την αντιλαμβάνεται ως μορφωτικό αγαθό και υπεύθυνη για τη διαμόρφωση του δημόσιου ήθους, και φτάνουν ίσαμε τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, που τη θεωρεί αντανάκλαση της πραγματικότητας.
- Ρομαντικές θεωρήσεις: Οι θεωρίες αυτές έθεσαν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τον καλλιτέχνη και αντιμετώπισαν το λογοτεχνικό έργο ως αποκλειστικό αποτέλεσμα της έμπνευσης και ένα μέσο έκφρασης της ατομικότητάς του. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη δεν αναμένεται από τη λογοτεχνία καμία άμεση πρακτική ωφέλεια, αλλά μόνο η αισθητική συγκίνηση και η εκλέπτυνση της ευαισθησίας.
- Σημειωτικές θεωρήσεις: Οι θεωρίες μελετούν το λογοτεχνικό έργο γλωσσολογικά και όχι αισθητικά ή ιστορικά. Βασίζονται στα πορίσματα της επιστήμης της γλωσσολογίας στις αρχές του 20ού αιώνα και εστιάζουν στις αποκλίσεις που επιτρέπουν στη λογοτεχνική γλώσσα να διαχωριστεί από την κοινή (ποιητική χρήση της γλώσσας).
- Αναγνωστικές θεωρήσεις: Οι θεωρίες αυτές αντιλαμβάνονται τη λογοτεχνία ως κοινωνική πρακτική, το λογοτεχνικό έργο ανοιχτό σε ερμηνείες, θέτουν στο επίκεντρο τον αναγνώστη και τις προσδοκίες του και αναζητούν το σημαντικό μήνυμα (ηθικό, κοινωνικό κτλ.) και το πρακτικό αποτέλεσμα που προσφέρει κάθε λογοτεχνικό έργο.