Το σύνολο των γλωσσικών επιλογών (π.χ. δηλωτική σημασία των λέξεων, αποφαντικές προτάσεις, οριστική έγκλιση, γ’ ρηματικό πρόσωπο, απρόσωπη σύνταξη και παθητικές δομές, συντακτικά σημεία στίξης, δείκτες λόγου) με τις οποίες πραγματώνεται η πληροφοριακή λειτουργία της γλώσσας. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στο περιεχόμενο του μηνύματος και στη μετάδοση πληροφοριών για τον κόσμο (πλαίσιο αναφοράς). Κυριαρχεί στα πληροφοριακά κειμενικά είδη (επιστημονικός λόγος, ειδησεογραφία, ακαδημαϊκό δοκίμιο κτλ).

ΛΥΜΕΝΟ ΘΕΜΑ

«Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, το ποσοστό ανεργίας στη χώρα μειώθηκε κατά 1,8% το 2023. Η μείωση παρατηρήθηκε κυρίως στις ηλικίες 25–39 ετών, ενώ στις υπόλοιπες κατηγορίες καταγράφηκαν μικρότερες μεταβολές. Τα δεδομένα προέρχονται από την ετήσια εργατική έρευνα και αφορούν το σύνολο του ενεργού πληθυσμού»: Στην παράγραφο αυτή να εντοπίσεις τρεις (3) συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές που υπηρετούν την αναφορική λειτουργία της γλώσσας και να εξηγήσεις τον ρόλο καθεμιάς στη μετάδοση της πληροφορίας.

Στο κείμενο αξιοποιούνται χαρακτηριστικές γλωσσικές επιλογές της αναφορικής λειτουργίας της γλώσσας. Αρχικά, χρησιμοποιούνται δηλωτικές προτάσεις («το ποσοστό ανεργίας στη χώρα μειώθηκε κατά 1,8%»), οι οποίες αποσκοπούν στην αντικειμενική παρουσίαση πληροφοριών χωρίς συναισθηματική φόρτιση. Επιπλέον, γίνεται εκτεταμένη χρήση αριθμητικών και χρονικών προσδιορισμών («1,8%», «το 2023», «ηλικίες 25–39 ετών»), που προσδίδουν ακρίβεια και αξιοπιστία στα δεδομένα. Τέλος, η χρήση του γ΄ προσώπου και της παθητικής σύνταξης («η μείωση παρατηρήθηκε», «καταγράφηκαν μικρότερες μεταβολές») απομακρύνει τον πομπό από το κείμενο και ενισχύει τον απρόσωπο, αντικειμενικό χαρακτήρα της πληροφόρησης.

 

ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 1

Στο κείμενο “Προφορικός και γραπτός λόγος” να εντοπίσεις τρεις (3) γλωσσικές επιλογές που υπηρετούν την αναφορική λειτουργία της γλώσσας και να εξηγήσεις πώς το επίπεδο ύφους που δημιουργείται συνδέεται με τον σκοπό του συντάκτη και το κειμενικό είδος.

ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ 2

Στο κείμενο “Κώδικας δημοσιογραφικής δεοντολογίας” κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας και το τυπικό επίπεδο ύφους. Αφού τεκμηριώσεις την παρατήρηση αυτή, παραπέμποντας σε τρεις (3) διαφορετικούς γλωσσικούς δείκτες, να εξηγήσεις την επιλογή του συντάκτη, λαμβάνοντας υπόψη την περίσταση επικοινωνίας (ακροατήριο, σκοπός, κειμενικό είδος κτλ.).